Dochodzenie od sprawcy przemocy odszkodowania lub zadośćuczynienia za krzywdę w postępowaniu karnym

 

Osoba pokrzywdzona przestępstwem związanym ze stosowaniem przemocy, np. przestępstwem zgwałcenia, znęcania się, pobicia, nękania, czy gróźb karalnych może dochodzić od sprawcy przemocy – oskarżonego o przestępstwo roszczeń majątkowych o odszkodowanie i zadośćuczynienie za krzywdę w ramach postępowania karnego, bez konieczności składania odrębnego pozwu do Sądu Cywilnego. Taką możliwość przewiduje uregulowane w przepisach art.62-70 kodeksu postępowania karnego powództwo adhezyjne, a więc powództwo cywilne w postępowaniu karnym.

W ramach powództwa adhezyjnego pokrzywdzony może domagać się od oskarżonego roszczeń wynikających bezpośrednio z popełnienia przestępstwa, np. kosztów leczenia jakie poniósł na skutek pobicia czy zadośćuczynienia za krzywdę –  za ból i cierpienie z  powodu znęcania się nad nim. Co istotne, nie ma żadnego ograniczenia – katalogu  przestępstw, co do których pokrzywdzony może wytoczyć powództwo adhezyjne w procesie karnym.

Kto może wystąpić z powództwem adhezyjnym?

W myśl art.62, art.63§1 i 2 k.p.k. z powództwem adhezyjnym może wystąpić pokrzywdzony w toczącym się postępowaniu karnym, a w razie jego śmierci – osoby najbliższe. Ponadto, zgodnie z art.64 k.p.k. możliwość taką ma także Prokurator, który musi wtedy wskazać osobę, na rzecz której wytacza powództwo cywilne.

 Do kiedy pokrzywdzony może wystąpić z powództwem adhezyjnym?

Zgodnie z art.62 k.p.k. pokrzywdzony może wytoczyć powództwo cywilne przeciwko oskarżonemu o przestępstwo  do momentu rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej, a zatem do momentu odczytania aktu oskarżenia. Można więc wnieść pozew cywilny już w toku postępowania przygotowawczego. W takiej sytuacji prokurator wnosząc do sądu akt oskarżenia, załącza do niego także pozew cywilny. Należy pamiętać, że termin do wniesienia powództwa adhezyjnego nie podlega przywróceniu. Co również ważne, wniesienie tego powództwa przerywa bieg przedawnienia co do żądanego roszczenia o odszkodowanie lub zadośćuczynienia za krzywdę.

 Co powinien zawierać pozew adhezyjny?

Każdy pozew cywilny złożony w postępowaniu karnym powinien zawierać:

– oznaczenie sądu, do którego pokrzywdzony – powód kieruje pozew, a także imiona i nazwiska stron postępowania (powoda – pokrzywdzonego i pozwanego – oskarżonego) wraz z ich adresami,

– oznaczenie rodzaju pisma (w tym wypadku jest to pozew cywilny w postępowaniu karnym),

– żądanie pozwu (w którym pokrzywdzony wskazuje czego domaga się od pozwanego – odszkodowania lub zadośćuczynienia za krzywdę ze wskazaniem kwoty pieniędzy, jakiej zasądzenia na jego rzecz żąda

– uzasadnienie pozwu (w którym pokrzywdzony wskazuje, z czego wynika żądana kwota wskazana w pozwie),

– wskazanie dowodów na poparcie  pozwu.

– własnoręczny podpis powoda (lub jego przedstawiciela ustawowego bądź pełnomocnika),

– listę załączników.

Jeżeli pozew cywilny w postępowaniu karnym zawiera braki formalne, wówczas sąd wzywa pokrzywdzonego – powoda do ich usunięcia w terminie 7- dniowym pod rygorem odmowy przyjęcia pozwu.

W jakich sytuacjach sąd odmówi rozpoznania powództwa adhezyjnego w postępowaniu karnym?

Postępowanie adhezyjne (postępowanie cywilne w procesie karnym) jest postępowaniem ubocznym wobec postępowania karnego, stąd nie może ono utrudniać biegu postępowania karnego. Powództwo cywilne nie może również prowadzić do powstania kolejnego tytułu egzekucyjnego przeciwko pozwanemu – oskarżonemu.

Z tego powodu w następujących przypadkach:

– postępowanie karne toczy się w trybie przyśpieszonym,

– Prokurator złożył wniosek o umorzenie postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy i zastosowanie wobec niego środków zabezpieczających,

– roszczenie, którego dochodzi pokrzywdzony nie ma bezpośredniego związku z zarzutem oskarżenia (a więc gdy szkoda lub  krzywda nie powstała bezpośrednio na skutek czynu objętego aktem oskarżenia),

– powództwo wniosła osoba nieuprawniona,

– to samo roszczenie jest przedmiotem innego postępowania albo też o roszczeniu tym sąd już prawomocnie orzekł,

– osoba jest pozwana wspólnie z instytucją państwową, samorządową czy społeczną,

– złożono wniosek o naprawienie szkody.

w tych sytuacjach Sąd na podstawie art.65§1 k.p.k. odmawia przyjęcia powództwa cywilnego.

Bardzo ważne jest to, że na postanowienie sądu o odmowie przyjęcia powództwa cywilnego z wymienionych wyżej przyczyn nie przysługuje zażalenie (tak w art.65§4 k.p.k.). W takim wypadku pokrzywdzony może dochodzić swoich roszczeń przeciwko sprawcy przemocy w postępowaniu przed sądem cywilnym. Istnieje również możliwość, by sąd karny przekazał sądowi cywilnemu pozew. Aby tak się stało należy w terminie 30 dni od dnia wydania przez sąd karny decyzji odmownej złożyć wniosek o przekazanie pozwu właściwemu sądowi cywilnemu. W tej sytuacji uważa się, że dniem zgłoszenia roszczenia jest dzień złożenia pozwu do sądu karnego (por. art.67 k.p.k.).

 Sytuacja powoda cywilnego w postępowaniu karnym

W toku postępowania karnego na powodzie cywilnym spoczywa ciężar dowodu. Oznacza to, że to powód cywilny musi udowodnić, że doznał szkody bądź krzywdy oraz że ich powstanie pozostaje w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z czynem zarzuconym w akcie oskarżenia.

W związku ze spoczywającym na pokrzywdzonym – powodzie cywilnym ciężarze dowodu powód cywilny może i powinien żądać przeprowadzenia przez sąd dowodów (np. z zeznań świadków czy dowodów z dokumentów) pod rygorem oddalenia powództwa.

Powód cywilny może w toku rozprawy zadawać pytania osobom przesłuchiwanym (zadaje je na końcu, a więc po prokuratorze i oskarżonym). W sytuacji jednak, gdy świadek został przez sąd wezwany na wniosek powoda cywilnego zadaje on pytania jako pierwszy.

Powód cywilny ma prawo do głosu, co oznacza, że może wypowiedzieć tzw. mowę końcową przed udaniem się przez Sąd na naradę poprzedzającą ogłoszenie wyroku. To prawo powód realizuje również jako ostatni w kolejności.

Powód cywilny może zaskarżyć wyrok wydany przez sąd karny w zakresie rozstrzygnięć naruszających jego prawa czy interesy, np. w tym zakresie, w jakim Sąd oddalił powództwo.

Możliwe jest zawarcie ugody pomiędzy powodem cywilnym a oskarżonym przed sądem karnym. W razie zawarcia ugody sąd umarza postępowanie w zakresie powództwa cywilnego.

Koszty w postępowaniu adhezyjnym

W postępowaniu karnym powód cywilny jest tymczasowo zwolniony od obowiązku uiszczenia opłaty od wniesienia powództwa cywilnego. Oznacza to, że wnosząc pozew cywilny nie trzeba go opłacać. Tymczasowość tego zwolnienia polega jednak na tym, że w orzeczeniu kończącym postępowanie karne sąd orzeka, kto i w jakim stopniu poniesie koszty postępowania stosując przepisy kodeksu postępowania cywilnego.

Autor: Aplikant Adwokacki Karolina Milanowska

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • RSS
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • Poleć
  • LinkedIn
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Dochodzenie od sprawcy przemocy odszkodowania lub zadośćuczynienia za krzywdę w postępowaniu karnym

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


9 − = 4

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>